بازیگران حکمرانی آموزش و پرورش: گزارشی از یک پیمایش ملی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مدیریت آموزشی دانشگاه تهران

2 دانشیار دانشگاه تهران، تهران، ایران. رایانامه: jpourkarimi@ut.ac.ir

3 استاد فلسفه پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی

4 استادیار دانشگاه تهران، گروه مدیریت و برنامه ریزی آموزشی دانشکدة روان شناسی و علوم تربیتی

چکیده

هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی وضعیت نقش بازیگران حکمرانی در نظام آموزش و پرورش در سطح ملی انجام شد.
روش پژوهش: روش پژوهش، توصیفی-پیمایشی است. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه کارکنان ستادی و صفی نظام آموزش و پرورش کشور بودند که با استفاده از نمونه‌گیری خوشه‌ای(خوشه‌های استانی در کل کشور) تعداد 3433 نفر انتخاب و مورد بررسی و تحلیل قرار گرفتند. برای گردآوری داده‌ها از پرسشنامه حکمرانی آموزش و پرورش با مولفه‌های: نقش دولت، نقش جامعه مدنی، نقش خانواده، نقش جامعۀ نخبگانی استفاده شد. پایایی پرسشنامه با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ 0.82 بود. روایی ابزار مورد استفاده با استفاده از روایی سازه (تحلیل عاملی تاییدی مرتبه دوم) بررسی شد و نتایج، نشان از تایید روایی ابزار دارد.
یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان داد وضعیت موجود حکمرانی آموزش و پرورش به صورت معنی‌دار پایین‌تر از سطح متوسط قرار دارد. در میان بازیگران حکمرانی آموزش و پرورش، صرفاً بازیگر دولت(0.000=sig ؛ 47.5=t) در سطح بالاتر از متوسط قرار دارد. همچنین نتایج آزمون فریدمن(2537.37=2 ؛ 3df=؛ 0.000=sig ) نیز نشان داد اهمیت بازیگران حکمرانی آموزش و پرورش کشور از دیدگاه شرکت‌کنندگان در پژوهش دولت، جامعۀ مدنی، خانواده‌ها و جامعۀ نخبگانی به ترتیب از اهمیت برخوردار می‌باشند.
نتیجه‌گیری: بر این اساس می‌توان نتیجه گیری کرد که برای دستیابی به حکمرانی مردم پایه باید علاوه بر دولت به جامعه مدنی؛ خانواده‌ها و جامعه نخبگانی توجه ویژه‌ای شود و از آن‌ها برای اداره آموزش و پرورش بهرمند شد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The Actors in Education Governance: A Report of a National Survey

نویسندگان [English]

  • zahra ghamooshi 1
  • Javad Pourkarimi 2
  • abdolhosein khosropanah 3
  • fatemeh nasrollahinia 4
1 PhD student of University of Tehran
2 Associate Professor, University of Tehran, Tehran, Iran.
3 Professor of Philosophy, Research Institute for Islamic Culture and Thought
4 Assistant Professor, University of Tehran, Department of Educational Management and Planning
چکیده [English]

Objective: The present study was conducted with the aim of investigating the status of the role of governance actors in the education system at the national level.

Method: The research method is descriptive-survey. The statistical population of the study included all staff and rank-and-file employees of the country's education system, of whom 3433 were selected using cluster sampling (provincial clusters throughout the country), examined and analyzed. To collect data, an education governance questionnaire with the following components was used: the role of the government, the role of civil society, the role of the family, and the role of the elite society. The reliability of the questionnaire was examined using Cronbach's alpha coefficient, and the alpha coefficient obtained was 0.82, indicating acceptable reliability. The validity of the instrument used was examined using construct validity (second-order confirmatory factor analysis), and the results indicate that the validity of the instrument was confirmed

Results: The research findings showed that the current state of education governance is significantly below the average level. Among the education governance actors, only the government actor (sig=0.000; t=47.5) was at a level above the average. Also, the results of the Friedman test (x2=2537.37; df=3; sig=0.000) also showed that the importance of the country's education governance actors from the perspective of the participants in the research is the government, civil society, families, and elite society, respectively.

Conclusions: Based on the results, it can be concluded that in order to achieve grassroots governance, special attention should be paid to civil society, families, and elite society in addition to the government, and they should be utilized for the administration of education.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Governance
  • Education
  • education Governance
  • Actors

مراجع

  1. منابع فارسی:

    1- احتشام، زهرا؛ پورکریمی، جواد؛ لطیفی، میثم و نارنجی ثانی، فاطمه. (1404). الگوی حکمرانی جهادی بر اساس نظریه ولایت (طولی و عرضی): پژوهشی کیفی. رهیافتهای نوین در مدیریت جهادی و حکمرانی اسلامی. در حال انتشار.

    2- اسماعیل­پور، توحید؛ نظریان مفید، محمدتقی؛ شیخی، سینا؛ نوده فراهانی، نوده؛ عبدالحسین­زاده، محمد؛ کریمی­فرد، حسن؛ ناصری­جزه، محمود و عبدالملکی، مهدی. (1402). درآمدی بر حکمرانی مردمی. مرکز پژوهش­های مجلس شورای اسلامی.

    3- اکبری، ایمان؛ خانمحمدی، هادی؛ میرباقری، سیدمحسن و نجفی رستاقی، حیدر. (1402). استخراج مؤلفه­های تحقق حکمرانی مشارکتی در جامعه اسلامی براساس تعالیم زیارت اربعین حسینی. مطالعات راهبردی بسیج، 26(100)، 38-5. dor:20.1001.1.1735501.1402.26.100.1.5

    4- پورکریمی، جواد و قموشی، زهرا. (1404). حکمرانی مطلوب در نظام آموزش و پرورش کشور: یک پیمایش ملی. سیاست علم و فناوری. DOI:10.22034/jstp.2025.11948.1875

    5- پورکریمی، جواد؛ حسن­بندی، مهناز و صمدی، مریم. (1403). دلالت­های سیاستگذارانه حکمرانی خوب در سند تحول بنیادین آموزش و پرورش. سیاست علم و فناوری، 17(1)، 68-53. Doi:10.22034/jstp.2024.11628.1767

    6- حسام، فرحناز، و بیات، موسی. (1396). الزامات و ضرورتهای برنامه وزیر پیشنهادی آموزش و پرورش دولت دوازدهم. مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی.

    7- حیدری، علیرضا. (1401). تحلیل راهبردی شایستگی­های نظام حکمرانی آموزش و پرورش ایران براساس چارچوب مفهومی ظرفیت سیاست­گذاری. راهبرد، 31(1)، 77-39.

    doi: 10.22034/rahbord.2022.149768

    8- خسروپناه دزفولی، عبدالحسین و بهارلو، میثم. (1402). تبیین مقایسه­ای حکمرانی مدرن با حکمرانی حکمی در سه ساحت مبانی، اصول و اهداف. آیین حکمرانی، 1(1)، 46-21.

    doi: 10.22034/ah.2022.254589

    9- خسروپناه، عبدالحسین. (1402). حکمت و فقه حکمرانی. تهران: انتشارات دانشگاه عالی دفاع ملی.

    10- خسروپناه، عبدالحسین. (1403). نظریه حکمرانی مدرن، ولایی و حکمی؛ براساس ادبیات معاصر، هوش مصنوعی و سوره مائده. راهبرد فرهنگ، 17(65)، 47-7.

    doi: 10.22034/jsfc.2024.478525.2711

    11- رجائی، مرتضی؛ لک­زایی، نجف و ساجدیان، حمید. (1404). تعریف مفهوم حکمرانی بر پایه دلالت کاربست­های این واژه در ادبیات رهبر معظم انقلاب اسلامی. حکمرانی متعالی، 6(22)، 60-33.  dor:20.1001.1.28212614.1404.6.2.2.3

    12- شیخی، سینا؛ ضرغام­افشار، محمدتقی؛ عزت­آبادی­پور، حسام؛ مشکینی، بهمن و حدادی، علیرضا. (1402). بررسی موانع حکمرانی مردمی در ایران و ارائه راهکارهایی برای ارتقای نقش مردم در حکمرانی. مرکز پژوهش­های مجلس.

    13- عالی، محمدباقر؛ غضنفری، مهدی؛ پورصادق، ناصر و پورعزت، علی­اصغر. (1403). تعریف حکمرانی (فراترکیب یستی حکمرانی). حکمرانی متعالی، 5(18)، 86-61.

    dor: 20.1001.1.28212614.1403.5.2.3.7

    14- کریمیان، ندا؛ آراسته، حمیدرضا؛ زین­آبادی، حسن­رضا و عباسیان، حسین. (1404). شناسایی مؤلفه­های حکمرانی شبکه­ای در آموزش و پرورش: مرور نظام­مند. نوآوری­های آموزشی،   doi:10.22034/jei.2025.474308.3018

    15- کمپبل، دیوید و کارایانیس، الیاس. (1398). حکمرانی معرفت­شناسانه در آموزش عالی (ارتقای کیفیت دانشگاه­ها در راستای توسعه). ترجمه جواد پورکریمی و امین هماینی دمیرچی. (1398). تهران: موسسه پژوهش و برنامه-ریزی آموزش عالی.

    16- گنجی­پور، سیدرضا؛ هادی پیکانی، مهربان و خوراسگانی اعتباریان، اکبر. (1400). ارائه مدلی برای ارزیابی خط­مشی­های آموزش و پرورش با رویکرد حکمرانی شبکه­ای در ایران. رهیافتی نو در مدیریت آموزشی، 12(5)، 29-17.      doi: 10.30495/jedu.2022.24985.4981

    17- محمدشیرازی، محمد و کریمیان، جلال. (1402). بررسی ابعاد مشارکت در آموزش و پرورش: موازنه تمرکززدایی و مشارکت در نظام آموزش و پرورش. مرکز پژوهش­های مجلس.

    18- منیعی، رضا؛ سلیمانی، نادر؛ عباس­زاده، ناصر و طباطبایی، سید موسی. (1398). طراحی و اعتباریابی الگوی حکمرانی تربیتی خوب در نظام آموزشی. آموزش علوم دریایی، 18، 36-17.

    doi: 10.22038/mjms.2019.14344

    19- منیعی، رضا؛ سلیمانی، نادر؛ عباس­زاده، ناصر و طباطبایی، سید موسی. (1397). شناسایی عوامل موثر بر الگوی حکمرانی تربیتی مناسب در نظام آموزشی با استفاده از نظریه سه­شاخگی. دانشگاه علوم پزشکی مشهد، 61، 230-223. doi: 10.22038/mjms.2019.14344

    20- موسوی، سید نقی. (1402). تبیینی از چرایی و چگونگی مردم­محوری در آموزش و پرورش. مطالعات میان رشته­ای تمدنی انقلاب اسلامی، 2(7)، 55-39.  doi: 10.28211685/CIR.2402.1104.2.7.2

    21- مهدی­نژاد نوری، محمد؛ نوروزی، خلیل و کاظمی­شوره، محمدحسین. (1400). شناسایی ابعاد حکمرانی آموزش و پرورش جمهوری اسلامی. اولین همایش ملی حکمرانی اسلامی، مدرسه عالی حکمرانی شهید بهشتی.

    22- نصیرناتری، جعفر؛ خلخالی، علی؛ شکیبایی، زهره؛ سلیمانپور، جواد و کاظم­پور، اسماعیل. (1399). مفهوم­سازی حکمرانی خوب در آموزش و پرورش عمومی ایران با رویکرد پدیدارشناسی. رهیافتی نو در مدیریت آموزشی، 11(1)، 208-191.  Dor:20.1001.1.20086369.1399.11.41.9.8

    23- نصیرناتری، جعفر؛ خلخالی، علی؛ شکیبایی، زهره؛ سلیمانپور، جواد و کاظم­پور، اسماعیل. (1399). تبیین­ سازه­های حکمرانی خوب در نظام آموزش عمومی ایران. آموزش علوم دریایی، 21، 124-109.  Dor:20.1001.1.25383655.1399.7.2.8.7

    24- نعمت­الهی، حمیدرضا؛ احمدی، حیدر؛ اسدالهی دهکردی، الهه. (1401). پدیدارشناسی موانع اجرای حکمرانی مشارکتی درنهادهای آموزشی و پژوهشی. مطالعات راهبردی سیاست­گذاری عمومی، 12(44)، 189-164. DOI: 10.22034/sspp.2022.553544.3193

    25- هاشمی، ملیحه، مرتضوی، مهدی، و رحمانی، حامد. (1401). آسیب شناسی الگوی حکمرانی آموزش عمومی در ایران. پژوهشهای مدیریت در ایران، 26(4)، 99-123.

    26- هاشمی، ملیحه؛ مرتضوی، مهدی و رحمانی، حامد. (1400). طراحی مدل اداره آموزش عمومی کشور با رویکرد حکمرانی. مطالعات مدیریت دولتی ایران، 4(4)، 130-99 

    DOI:10.22034/jipas.2022.312332.1270

    References:

    1. Azoury, N., & Harvey, S. (2023). The changing role of governance in education. In Governance in Higher Education: Global Reform and Trends in the MENA Region(pp. 211-231). Cham: Springer Nature Switzerland
    2. Brunila, K., & Nehring, D. (2023). Precision education governance and the high risks of fabrication of future-oriented learning human kinds. Research Papers in Education, 38(5), 727-742. ‏DOI:10.1080/02671522.2023.2212688.
    3. Channuwong, S., Ruksat, S., Bangbon, P., & Naude, A. (2024). Organizational Factors Influencing Good Governance Application of Thai Higher Education Institutions. International Journal, 5(11), 1858-1870.‏

    DOI: 10.61707/5gxa7g36.

    1. Cone, L., & Brøgger, K. (2020). Soft privatisation: Mapping an emerging field of European education governance. Globalisation, societies and education, 18(4), 374-390.‏ DOI: 1080/14767724.2020.1732194
    2. Coward, R. (2010). Educational governance in the NHS: a literature review. International journal of health care quality assurance, 23(8), 708-717. DOI: 1108/09526861011081840.
    3. Doi, K. (2025). Global education governance ‘with Chinese characteristics’: multilateralism in the ‘New Era’. Compare: A Journal of Comparative and International Education, 55(2), 241-259.‏ DOI: 1080/03057925.2023.2254208.
    4. Kelly, R. (2020). Creative development: Transforming education through design thinking, innovation, and invention. US: Brush Education.
    5. Niemi, H. (2021). Education Reforms for Equity and Quality: An Analysis from an Educational Ecosystem Perspective with Reference to Finnish Educational Transformations. Center for educational policy studies Journal, 11(2), 13-35. DOI: 10.26529/cepsj.1100.
    6. Ricciardelli, A. (2023). Governance, local communities, and citizen’s participation. In Global encyclopedia of public administration, public policy, and governance(pp. 5977-5990). Cham: Springer International Publishing.
    7. Schueler, B. E., & Bleiberg, J. F. (2022). Evaluating education governance: Does state takeover of school districts affect student achievement? Journal of Policy Analysis and Management, 41(1), 162-192. ‏ Doi: 10.26300/v2px-v524
    8. Tao, Y. (2022). Towards network governance: educational reforms and governance changes in China (1985–2020). Asia Pacific Education Review, 23(3), 375-388. doi:10.1007/s12564-021-09704-x
    9. Thoha, M., & Hannan, A. (2022). Modernization of Education Governance Based on Accelerative Paradigm Among Pesantren Communities in Madura, Indonesia. Ulumuna, 26(2), 417-446.‏ DOI: 20414/ujis.v26i2.515
    10. Vrydagh, J., Devillers, S., & Reuchamps, M. (2023). The integration of deliberative mini-publics in collaborative governance through the perspectives of citizens and stakeholders: The case of the education reform in French-speaking Belgium. Representation, 59(1), 95-116. ‏ Doi: 10.1080/00344893.2020.1853599
حکمرانی و توسعه
دوره 6، شماره 2
مرداد 1405
صفحه 59-33

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار