واکاوی ظرفیت‌ها و عوامل توسعه‌دهنده کارآفرینی زنان روستایی منطقه سیستان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیارگروه مدیریت کارآفرینی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

2 کارشناسی ارشد مدیریت کارآفرینی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه سیستان وبلوچستان، زاهدان، ایران

10.22111/jipaa.2026.53234.1101

چکیده

هدف اصلی این پژوهش، واکاوی ظرفیت‌ها و عوامل توسعه‌دهنده کارآفرینی زنان روستایی منطقه سیستان است. با توجه به جایگاه راهبردی زنان در فرایند توسعه پایدار مناطق روستایی، تمرکز بر توانمندسازی اقتصادی و شناسایی موانع و تسهیلگرهای موجود، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. این مطالعه با رویکرد آمیخته و به‌صورت اکتشافی اجرا شده است. در بخش کیفی، داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۲ نفر از خبرگان حوزه کارآفرینی، به روش نمونه‌گیری هدفمند گردآوری شد. در بخش کمی، جامعه آماری شامل ۱۰۸ زن کارآفرین در استان سیستان و بلوچستان بود که با استفاده از نمونه‌گیری تصادفی انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها، شامل پرسشنامه محقق‌ساخته و تکنیک دلفی چندمرحله‌ای بود. پس از شناسایی و اعتبارسنجی ظرفیت‌ها، جهت اولویت‌بندی عوامل توسعه‌دهنده، از روش تحلیل سلسله‌مراتبی (AHP) بهره‌گیری شد. مدل مفهومی پژوهش متشکل از پنج بعد اصلی: نهادی-زیرساختی، آموزشی، فنی، حمایتی-فرهنگی و اجتماعی است. تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای تخصصی AHP و آزمون‌های روایی و پایایی نظیر AVE، پایایی ترکیبی و آلفای کرونباخ صورت گرفت. یافته‌ها نشان داد که عوامل نهادی-زیرساختی، به‌ویژه تأمین مالی و بهبود زیرساخت‌های فیزیکی، نقشی محوری در توسعه کارآفرینی زنان ایفا می‌کنند. همچنین، آموزش‌های مهارتی، دسترسی به اطلاعات تخصصی، ارتقای نگرش فرهنگی جامعه نسبت به زنان کارآفرین و تقویت حمایت‌های اجتماعی، از دیگر عوامل کلیدی شناسایی شدند. بر اساس نتایج، تدوین سیاست‌های یکپارچه در حوزه‌های آموزشی، فنی و مالی، می‌تواند مسیر توانمندسازی اقتصادی زنان روستایی در منطقه سیستان را هموار سازد. این پژوهش با ارائه راهکارهایی، ظرفیت بهره‌گیری مؤثراز پتانسیل‌های انسانی زنان در مناطق کمتر توسعه‌یافته را فراهم می‌سازد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

the Capacities and Development Factors of Rural Women’s Entrepreneurship in the Sistan Region

نویسندگان [English]

  • Hamed aramesh 1
  • omid noori 2
1 Assistant Professor, Department of Entrepreneurship Management, Faculty of Management and Economics, University of Sistan and Baluchestan, Zahedan, Iran
2 Master of Science in Entrepreneurship Management, Faculty of Economics, Management and Accounting, University of Sistan and Baluchestan, Zahedan, Iran
چکیده [English]

The main purpose of this study is to explore the capacities and development factors of rural women’s entrepreneurship in the Sistan region. Given the strategic role of women in the sustainable development process of rural areas, focusing on economic empowerment and identifying existing barriers and facilitators holds particular significance. This research employed a mixed-method exploratory approach. In the qualitative phase, data were collected through semi-structured interviews with 12 experts in the field of entrepreneurship, using purposive sampling. In the quantitative phase, the statistical population consisted of 108 women entrepreneurs in Sistan and Baluchestan Province, selected through random sampling. Data collection tools included a researcher-developed questionnaire and a multi-stage Delphi technique. After identifying and validating the capacities, the Analytic Hierarchy Process (AHP) method was applied to prioritize the development factors. The conceptual model of the study comprised five main dimensions: institutional–infrastructural, educational, technical, supportive–cultural, and social. Data analysis was conducted using specialized AHP software, along with validity and reliability tests such as AVE, composite reliability, and Cronbach’s alpha. The findings revealed that institutional–infrastructural factors—particularly financing and improvement of physical infrastructure—play a pivotal role in fostering women’s entrepreneurship. Moreover, skill-based training, access to specialized information, enhancing the cultural outlook of society toward women entrepreneurs, and strengthening social support were identified as other key factors. Based on the results, formulating integrated policies in the educational, technical, and financial domains can pave the way for the economic empowerment of rural women in the Sistan region. By providing practical strategies, this study facilitates more effective utilization of women’s human potential in less-developed areas.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Rural women’s entrepreneurship
  • entrepreneurial capacities
  • Sistan and Baluchestan
  • Delphi method
  • Analytic Hierarchy Process (AHP)

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار