حکمرانی محلی و توانمندسازی زنان: تبیین ظرفیت نهادهای مدنی در سکونتگاه‌های حاشیه‌ای شهر زاهدان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم اجتماعی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

2 کارشناسی ارشد، گروه علوم اجتماعی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

چکیده

هدف: حکمرانی محلیِ اثربخش و فراگیر، به‌ویژه در سکونتگاه‌های حاشیه‌ای، بر ظرفیت نهادهای محلی و مدنی برای ایجاد سازوکارهای مشارکتی، تسهیل دسترسی عادلانه به منابع و خدمات و تقویت عاملیت گروه‌های کم‌برخوردار، از جمله زنان، استوار است. در این چارچوب، نهادها، تشکل‌ها و انجمن‌های مدنی به‌عنوان بازیگران کلیدی حکمرانی محلی، با گسترش فرصت‌های مشارکت، تقویت شبکه‌های اجتماعی و ارتقای ظرفیت کنش جمعی، می‌توانند زمینه حضور مؤثر زنان در فرایندهای تصمیم‌گیری و توسعه محلی را فراهم آورند و به تقویت توانمندی‌های فردی، اجتماعی و اقتصادی آنان در مناطق حاشیه‌ای یاری رسانند. براین اساس، هدف اصلی پژوهش حاضر بررسی تاثیر نهادهای مدنی در توانمندسازی زنان حاشیه شهر زاهدان است. در این تحقیق پنج نقش اصلی از سازمان های مدنی فعال در حوزه زنان، شامل ارائه خدمات حمایتی، آموزشی، بهداشتی و اشتغال زایی و اعتماد در توانمندسازی زنان مورد بررسی قرار می گیرد.
 روش پژوهش: روش تحقیق به صورت پیمایشی و ابزار گردآوری پرسشنامه محقق ساخته است. جامعه آماری مورد مطالعه زنان بالای ۱۵ سال محله شیرآباد زاهدان می باشد که خدمات را از طریق سازمان‌های مردم نهاد فعال در سطح این محله دریافت می‌کردند. حجم نمونه از طریق فرمول کوکران ۳۶۶ نفر و با روش نمونه گیری خوشه­ای تعیین گردید. روایی پرسشنامه توسط خبرگان متخصص با روش صوری مورد تایید قرار گرفت. هر دو پرسشنامه نهادهای مدنی و توانمندسازی زنان و هر یک از ابعاد آن براساس ضریب آلفای کرونباخ از پایایی مطلوبی برخوردار هستند. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار spss 21 انجام گرفت.
 یافته‌ها: از بین مولفه های توانمندسازی زنان، براساس میانگین مولفه توانمندسازی فردی در سطح بالاتر و مولفه توانمندسازی اقتصادی در سطح متوسط و مولفه توانمندسازی اجتماعی در سطح کم قرار داشت. در بررسی همبستگی میان متغیر توانمندسازی زنان و متغیرهای مستقل تحقیق به ترتیب، بین متغیرهای اعتماد به نهادهای مدنی، خدمات اقتصادی، خدمات حمایتی، خدمات آموزشی، با توانمندسازی زنان بطور کل رابطه معناداری وجود دارد. بیشترین میزان همبستگی بین دو متغیر اعتماد به نهادهای مدنی با متغیر توانمندسازی زنان و کمترین همبستگی بین متغیر توانمندسازی زنان با متغیر خدمات بهداشتی بود که رابطه همبستگی معناداری بین این دو متغیر وجود نداشت. در مجموع، نهادهای مدنی در ابعاد مختلف میتواند 28 درصد از کل تغییرات متغیر توانمندسازی زنان حاشیه شهر زاهدان را تبیین نماید.
نتیجه‌گیری: نتایج تحقیق نشان داد که نهادهای مدنی تاثیر معناداری بر توانمندسازی زنان در شیرآباد زاهدان دارند. مطابق با نتایج تحقیق، میزان اعتماد به نهادهای مدنی تاثیر معناداری بر توانمندسازی زنان دارد. هرچه زنان اعتماد بیشتری به نهادهای مدنی داشته باشند و مطابق با برنامه ها و اهداف این نهادها عمل کنند، امکان موفقیت و افزایش توانمندی در آنها افزایش می یابد. آموزش با ارتقاء مهارت ها می تواند، توانمندی زنان را افزایش دهد و زمینه ساز افزایش فرصـت و انتخاب برای زنان شود. بنابراین، به دلیل کمبود امکانات در مناطق کم برخوردار شهر زاهدان و مسائل فرهنگی که منجر به عدم پیشرفت زنان در این محلات می‌شود و در نظر گرفتن مشکلات مالی، اجتماعی، روانی و خانوادگی و همچنین مشکلات حقوقی و ... که زنان را در معرض قرار می دهد، پیشنهاد میگردد با در نظر گرفتن این شرایط، حمایت ها و اقدامات دقیق و حرفه ای در ابعاد مختلف صورت گیرد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Local Governance and Women’s Empowerment: Explaining the Capacity of Non-Governmental Organization in Marginalized Urban Settlements of Zahedan

نویسندگان [English]

  • Elham Shirdel 1
  • Morteza Masroor Alinoudehi 1
  • Mahsa Abrin 2
1 Department of Social Sciences, Faculty of Literature and Humanities, University of Sistan And Baluchestan, Zahedan, Iran
2 Ms.c. Student in Sociology, Department of Social Science, Faculty of Literature and Humanities, University of Sistan And Baluchestan, Zahedan, Iran
چکیده [English]

Objective: Effective and inclusive local governance, particularly in marginalized urban settlements, depends on the capacity of local and civil society institutions to establish participatory mechanisms, promote equitable access to resources and services, and strengthen the agency of disadvantaged groups, including women. Within this framework, civil society organizations and associations serve as key actors in local governance by expanding opportunities for participation, strengthening social networks, and enhancing collective action capacities. These institutions can facilitate women’s meaningful engagement in local decision-making and development processes while contributing to the enhancement of their individual, social, and economic empowerment in marginalized communities. The main purpose of the current research is to investigate the impact of NGOs in empowering women on the outskirts of Zahedan city. In this research, five main factors os NGOs active in the field of women, including the provision of support services, education, health and entrepreneurship and trust in women's empowerment are examined.
Methods: The research method is a survey and the researcher made a questionnaire collection tool. The statistical population under study is women over 15 years of age from Shirabad neighborhood of Zahedan, who received services through active non-governmental organizations in this neighborhood. The sample size was determined by the Cochran formula of 366 people and by the cluster sampling method. The validity of the questionnaire was confirmed by experts and formal method. Both questionnaires of non-governmental organizations and women's empowerment and each of its dimensions have good reliability based on Cronbach's alpha coefficient. Data analysis was done using spss 21 software.
Results: Among the components of women's empowerment, based on the average, the individual empowerment component was at a higher level, the economic empowerment component was at an average level, and the social empowerment component was at a low level. In examining the correlation between the variable of women's empowerment and the independent variables of the research, respectively, there is a significant relationship between the variables of trust in NGOs, economical services, support services, educational services, and women's empowerment as a whole. The highest correlation between the variables of trust in civil institutions was with the variable of women's empowerment and the lowest correlation was between the variable of women's empowerment with the variable of health services, and there was no significant correlation between these two variables. In total, NGOs in different dimensions can explain 28% of the total changes in the empowerment of women in the suburbs of Zahedan.
Conclusions: The results of the research showed that NGOs have a significant impact on the empowerment of women in Shirabad. According to the results of the research, the level of trust in NGOs has a significant effect on the empowerment of women. The more women trust NGOs and act in accordance with the programs and goals of these institutions, the more likely they are to succeed and increase their empowerment. Education can increase women's empowerment by improving skills and become the basis for increasing opportunities and choices for women. Therefore, due to the lack of facilities in the underprivileged areas of Zahedan city and cultural issues that lead to the lack of progress of women in these areas, and considering financial, social, psychological, legal and family problems legal, which expose these women, it is suggested to take into account these conditions, precise and professional supports and actions in different dimensions.
Keywords: Local Governance, Empowerment, women, Community-Based Governance, NGOs.

مراجع

  1. منابع

    1- ازکیا، مصطفی؛ غفاری، غلامرضا (1384). جامعه شناسی توسعه، تهران: کیهان.

    2- آبرین، مهسا(1402). بررسی میزان تاثیر نهادهای مدنی در توانمندسازی زنان ساکن حاشیه شهر زاهدان (مورد مطالعه: شیرآباد)، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه سیستان و بلوچستان.

    3- آرامش، حامد؛ دهقانی، مسعود؛ سارانی، سمیرا (1400). عوامل مؤثر بر کارآفرینی اجتماعی و توانمندسازی زنان حاشیه‌نشین شهر زاهدان، پژوهش های مدیریت عمومی، 14(52)، 168-143.

    4- براهویی، آرزو؛ ابراهیم زاده آسمین، حسین؛ اسدی سروستانی، خدیجه (1400). بررسی جامعه شناختی تأثیر حاشیه نشینی بر مدیریت شهری (مطالعه‌ی موردی: ناحیه‌ی کریم آباد شهر زاهدان). فصلنامه مطالعات توسعه پایدار شهری و منطقه ای، 2(2)، 25-44.

    5- بوذرجمهری، خدیجه؛ جوانی، خدیجه (1401). نقش سازمان های مردم نهاد در توانمندسازی زنان روستایی(مورد مطالعه: روستاهای شهرستان رشتخوار، استان خراسان رضوی). پژوهش­های جغرافیای انسانی، 54(2)، 751-735.  

    6- بیدار، زهرا؛ قاسمی، غلامعلی(1399). نقش سازمان‌های مردم نهاد بر توسعه حق بر سلامت. حقوق پزشکی، 14(52)، 26-7.

    7- شیردل، الهام (1401). اثربخشی آموزش مجازی در زمینه توانمندسازی فکری-اجتماعی زنان خانه‌دار در کارآفرینی. مهارت آموزی، 11(42)، 82-71.

    8- صالحی، مطهره؛ سالارزهی، حبیب الله؛ ایمانی، عبدالمجید (1401). تحلیل و تبیین ظرفیت های سازمان‌های مر‌دم نهاد در راستای توانمندسازی ساکنان مناطق حاشیه نشین. جامعه فرهنگ رسانه، 11(43)، 153-190.

    9- صیامی، قدیر؛ ستاری وند، ملیحه. (1400). تحلیل استراتژیک از راهبردهای توانمندسازی زنان سرپرست خانوار در سکونت گاه های غیررسمی با تاکید بر کارآفرینی مطالعه موردی: محلات انصار و اروند در شهرک شهید رجایی مشهد. زن در توسعه و سیاست، 19(3 )، 427-405.

    10- قادر زاده، امید؛ رضازاده، فاطمه (1398). مطالعه‌ی تجربه‌ی ‌زیسته و درک زنان از مشارکت در نهادهای مدنی. دو فصلنامه جامعه شناسی نهادهای اجتماعی، 6(14)، 96-63.

    11- کشاورزی، فهیمه؛  شمشیری، بابک. (1399). الگوی کاربردی توسعه توانمندسازی زنان جامعه ایرانی: یک پژوهش ترکیبی. زن در توسعه و سیاست، 18 (3)، 484-463.

    12- مرکز آمار ایران(1403). نتایج طرح آمارگیری نیروی کار، تهران: معاونت طرح‌های آماری و آمارهای ثبتی. https://www.amar.org.ir

    13- نامداریان، لیلا؛ خدمتگزار، حمید رضا  (1403). واکاوی کارآفرینی زنان عضو هیئت علمی در ایران:: موانع، پیشران‌ها، و راهبردها. پژوهش‌نامه زنان، 15(49)، 20-1.  

    14- نصیری ولیک بنی، فخرالسادات؛ بهشتی راد، رقیه. (1393). بررسی نقش سقف شیشه ایی بر کاهش عدالت سازمانی ادراک شده. زن در توسعه و سیاست، 12(4)، 172-149.

    References:

    1. Achmad, W., Nurwati, N., Fedryansyah, M., & Sumadinata, R.W.S. (2022). Women's Social Capital for Empowering Poor Households. International Journal of Artificial Intelligence Research, 6(1), 22-40.
    2. Al Hakim, G., Bastian, B. L., Ng, P. Y., & Wood, B. P. (2022). Women’s Empowerment as an Outcome of NGO Projects: Is the Current Approach Sustainable? Administrative Sciences, 12(2), 62. https://doi.org/10.3390/admsci12020062
    3. Bennis, H. (2016). The role of NGOs in women’s empowerment: The case of Tunisia, Master's dissertation, The Center of Arab Woman for Training and Research.
    4. Bereni, L. (2021). The women’s cause in a field: rethinking the architecture of collective protest in the era of movement institutionalization. Social Movement Studies, 20(2), 208–223. https://doi.org/10.1080/14742837.2019.1679107
    5. Goldman, M., & Little, J. (2015). Innovative Grassroots NGOS and the Complex Processes of Women’s Empowerment: An Empirical Investigation from Northern Tanzania. World Development. 66, 762-777. 10.1016/j.worlddev.2014.09.005.
    6. Gugan, S., Stuward, J., & Subhashini, A. (2024). The Role of Women in Economic Development. Shanlax International Journal of Economics. 12, 94-103. 10.34293/economics. v12i2.7211.
    7. Hansen, N. (2015). The development of psychological capacity for action: The empowering effect of a microfinance programme on women in Sri Lanka. Journal of Social Issues, 71, 597–613.
    8. Hibbs, L. (2022). “I could do that!” The role of a women's non-governmental organisation in increasing women's psychological empowerment and civic participation in Wales. Women's Studies International Forum, 90, 102557. 10.1016/j.wsif.2021.102557.
    9. Huis, M. A., Hansen, N., Otten, S., & Robert L. (2017). A three-dimensional model of women’s empowerment: Implications in the field of microfinance and future directions. Frontiers in Psychology, 8, 1678.
    10. Islam, M. (2014). Women's Empowerment in Bangladesh: A Case Study of Two NGOs. Electronic Journal, 10, 2139.
    11. Kabeer, N. (1999). Resources, agency, achievements: Reflections on the measurement of women’s empowerment. Development and Change, 30, 435–64.
    12. Kabeer, N. (2010). Women’s empowerment, development interventions and the management of information flows. ids Bulletin, 41, 105–13.
    13. Kabeer, N. (2011). Between affiliation and autonomy: Navigating pathways of women’s empowerment and gender justice in rural Bangladesh. Development and Change, 42, 499–528.
    14. Kurtis, T., Glenn, A., & Estrada-Villalta, S. (2016). Decolonizing empowerment: Implications for sustainable well-being. Analyses of Social Issues and Public Policy, 16, 387–91.
    15. Le, K., & Nguyen, M. (2021).  How education empowers women indeveloping countries. The BE Journal of Economic Analysis & Policy, 21(2), 511-536.
    16. Meena, K. K., & Mehra, R. (2014). Indian women: Safety and empowerment in the 21st century. International Journal of Engineering Development and Research, 2(2), 2702-2707. ‏
    17. Mishra, P. K., S. K. Mishra, & M. K. Sarangi. (2020). Do women’s advancement and gender parity promote economic growth? Evidence from 30 Asian countries. Millennial Asia, 11, 5–26.
    18. Sanze, N., Bamfo, B.A., & Takyi, L.N. (2024). Intervention programs and women empowerment: the role of skills acquisition and development and financial independence. Journal of Enterprising Communities: People and Places in the Global Economy, 18(6),1296-1312. 10.1108/jec-03-2024-0038
    19. Stromquist, N. P. (2015). Women’s Empowerment and Education: linking knowledge to transformative action. European Journal of Education, 50, 307–324.
    20. Terzioğlu, R. (2024). Women’s Empowerment Activities of Non-Governmental Organizations in Turkiye: Refugee and Local Women’s Triple Role. Advances in Women’s Studies. 6, 11-18. 10.51621/aws.1455564.
    21. Vijayamohanan, P. N., Asalatha, B. P., & Ponnuswamy, B. (2009). Women in development–Dissecting the discourse. Available online: https://mpra.ub.uni-muenchen.de/13119/1/Women_in_Development_The_Discourse_and_the_Policy.pdf
حکمرانی و توسعه
دوره 6، شماره 2
مرداد 1405
صفحه 177-157

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار