شناسایی الزامات تحقق حکمـرانی خـوب منابع طبیعی در استان سیستان و بلوچستان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری اقتصاد کشاورزی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

2 دانشیار اقتصاد کشاورزی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

3 دکتری اقتصاد کشاورزی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.

چکیده

هدف: حکمرانی خوب منابع طبیعی برای دستیابی به توسعه‌ پایدار و حفاظت از محیط زیست ضروری است و بدون توجه به مسائل منابع طبیعی و محیط زیست امکان‌پذیر نخواهد بود و به عنوان ابزار مهمی برای کاهش تنش‌ها در داخل و بین کشورها در استفاده از منابع طبیعی محسوب می‌شود. بنابراین ضمن بهره‌برداری پایدار و بهینه از منابع طبیعی برای تأمین نیازهای حیاتی کشور، باید همچون گوهری ارزشمند برای نسل‌های آینده حفظ شود. تا زمانی که فرصتی برای بهبود معیارهای حکمرانی خوب ایجاد نشود، حکمرانی خوب نیز قابل پیاده‌سازی نخواهد بود. در همین راستا می‌توان با شناسایی الزامات تحقق حکمرانی خوب و بررسی شاخص‌های حکمرانی محلی خوب و منطبق بر منطقه، ضمن رعایت این الزامات در حوزه‌ منابع طبیعی به رشد و توسعه‌ کشور نیز امید داشت.
یافته‌ها: برای در نظر گرفتن معیارهای متعددی که باید به نحوی در امر تصمیم‌گیری دخالت داده شوند، روش-های تصمیم‌گیری چند‌معیاره از قابلیت خوبی برای این منظور برخوردار می‌باشند و در این مسیر تکنیک خاکستری بر روی نمونه‌ی ۴۰ نفره به‌کارگرفته شده و نتایج نمره‌دهی پرسشنامه‌های تکمیل شده، با استفاده از نرم افزار 2015 GRA Solver و براساس شاخص آنتروپی ارائه گردیده است.
نتیجه‌گیری: امتیاز نهایی اختصاص گرفته شده بر حسب گام ششم یعنی رتبه رابطه‌ خاکستری حاکی از آن است که معیارهای فرهنگی، اقتصادی‌-مالی، محیطی و فنی-‌اجرایی به ترتیب با وزنهای ۸۲/۰، ۶۱/۰، ۵۹/۰ و ۵۷/۰ در رتبه‌های اول تا چهارم قرار گرفته و نسبت به معیارهای دیگر اولویت بیشتری دارند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Identifying the Requirements for the Realization of Good Governance of Natural Resources in Sistan and Baluchestan Province

نویسندگان [English]

  • Najari Masoumeh 1
  • Ali Sardar Shahraki 2
  • Neda Aliahmadi 3
1 PhD Student, Department of Agricultural Economics, University of Sistan and Baluchestan, Zahedan, Iran
2 Associate Professor of Agricultural Economics, University of Sistan and Baluchestan, Zahedan, Iran
3 PhD in Agricultural Economics, University of Sistan and Baluchestan, Zahedan, Iran
چکیده [English]

Objective: Good governance of natural resources is essential to achieve sustainable development and environmental protection and it will not be possible without considering the issues of natural resources and environment and it is considered as an important tool to reduce tensions within and between countries in the use of natural resources. Therefore, in addition to the sustainable and optimal use of natural resources to meet the vital needs of the country, It should be preserved as a valuable gem for future generations. Until there is an opportunity to improve the standards of good governance, Good governance cannot be implemented either. In this regard, we can hope for the growth and development of the country by identifying the requirements for the realization of good governance and examining the indicators of good local governance in accordance with the region, while complying with these requirements in the field of natural resources.
Results: To consider several criteria that should be somehow involved in decision-making, Multi-criteria decision-making methods be of good capability for this purpose And in this direction, the gray technique is used on a sample of 40 experts from the Department of Natural Resources,
Conclusions: The final score assigned according to the sixth step, i.e. the rank of the gray relationship, indicates that the cultural, economic-financial, environmental, and executive technical criteria with weights of 0.82, 0.61, 0.59, and 0.57 are ranked respectively. Ranked first to fourth and have more priority than other criteria.

کلیدواژه‌ها [English]

  • good governance
  • Natural Resources
  • Sustainable Development
  • Sistan and Baluchestan Province

مراجع

  1. منابع

    1. آرایی، وحید و قاسمی، ابوالفضل (۱۳۹۶). حکمرانی خوب؛ راهی به سوی توسعه پایدار. اولین کنفرانس حکمرانی و سیاست­گذاری عمومی، تهران.
    2. اسدبک، مهدی، رضایی منش، بهروز و شریف زاده، فتاح. (۱۴۰۲)، واکاوی ابعاد مشارکت اجتماعی شهروندان در تحقق حکمرانی خوب، حکمرانی و توسعه، ۳(۲)، ۸۸-۶۳.
    3. الوندی زاده، اسدالله (۱۳۹۰). بررسی تنگناها و اولویت­های سرمایه­گذاری در استان سیستان و بلوچستان. پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشکده اقتصاد، گرایش علوم اقتصادی، دانشگاه سیستان و بلوچستان.
    4. امامی،‌ محمد و شاکری، حمید (۱۳۹۵)، حکمرانی خوب و قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، پژوهشنامه حقوق تطبیقی، (2)1، ۵۷-۲۵.  
    5. بهلولی، نادر. خداوردی­زاده، قادر و صبوحی لکی، بهروز (۱۳۹۶). حکمرانی خوب، کلید توسعه جوامع. چهارمین کنگره بین­المللی پژوهش­های نوین در مطالعات مدیریت، حسابداری و اقتصاد. موسسه عالی علوم و فناوری خوارزمی. شیراز.
    6. پایسته، مرضیه (۱۳۹۸). حکمرانی مشارکتی-تطبیقی در منابع طبیعی، پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست گروه مرتع و آبخیزداری، دانشگاه فردوسی مشهد.
    7. پایسته، مرضیه. کلاهی، مهدی و عمرانیان خراسانی، حمید (1399). معیارها و شاخص­ها: الزامی برای شناخت، بکارگیری و ارزیابی حکمرانی خوب در منابع طبیعی. نشریه آب و توسعه پایدار، (1)7، ۲۲-۱۳.
    8. پورایمچه، حسین­علی (۱۴۰۲). تحلیل بنیادهای جغرافیایی حکمرانی خوب در ایران. رساله دکتری جغرافیای سیاسی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی تهران.
    9. توکلی، غلامرضا. بابایی، سحر و سجادیه، علیرضا (۱۳۹۹). تبیین و تحلیل شاخص­های حکمرانی خوب در ودجا. فصلنامه مدیریت و پژوهش­های دفاعی، (87)19، ۱۰۲-۷۳.
    10. حسینی، سید­کاظم و نوروزی، محمد (۱۳۹۵). ضرورت حکمرانی منابع طبیعی با تأکید بر نفت و گاز در ایران: تبیین نظریات و بررسی تجارب. ماهنامه علمی-ترویجی اکتشاف و تولید نفت گاز (۱۳۳)، ۱۶-۹.
    11. حیدری، حسن و علی نژاد، رقیه (۱۳۹۳). بررسی تأثیر متغیر نهادی حاکمیت قانون بر رشد اقتصادی در هشت کشور بزرگ اسلامی. دو­فصلنامه دانشنامه حقوق اقتصادی (دانش و توسعه سابق) دوره جدید، (5)21، ۱۲۰-۹۸.
    12. رجب­زاده مغانی، ناهید. فلاحی، محمدعلی. و خداپرست مشهدی، مهدی (۱۳۹۶). بررسی اثرات حکمرانی خوب بر ارتباط بین وفور منابع و توسعه مالی در کشورهای نفتی. فصلنامه پژوهش های اقتصاد پولی، مالی (دانش و توسعه سابق) دوره جدید، (14)24، ۱۱۴-۹۰.
    13. رزمی، محمدجواد، صدیقی، سمیه و رضاییان، سمانه (۱۳۹4). الزامات تحقق حکمرانی خوب برای دستیابی به توسعه انسانی. دو فصلنامه علمی-تخصصی پژوهش های اقتصاد توسعه و برنامه ریزی. (4)2، 75-51.
    14. رفیعی دارانی، هادی و شاهنوشی، ناصر (۱۳۹۳). تأثیر اندازه دولت و حکمرانی خوب بر توسعه انسانی با بکارگیری رگرسیون موزون جغرافیایی. فصلنامه پژوهشهای اقتصادی ایران، (58)19، ۱۸۱-۱۵۳.
    15. زاهدی، شمس السادات و نجفی، غلامعلی (۱۳۸۵)، مدیریت توسعه کشاورزی پایدار، فصلنامه مطالعات مدیریت، (۵۰)، ۱۸-۱.
    16. سامتی، مرتضی. رنجبر، همایون و محسنی، فضیلت (۱۳۹۰)، تحلیل تأثیر شاخص­های حکمرانی خوب بر شاخص توسعه انسانی. مطالعه موردی: کشورهای جنوب شرقی آسیا (ASEAN). فصلنامه علمی پژوهشی، پژوهش­های رشد و توسعه اقتصادی، (4)1، ۲۲۳-۱۸۳.
    17. سرگل­زایی، علی. لطفعلی­پور، محمدرضا و صالح­نیا، نرگس (1401)، بررسی تأثیر رانت منابع طبیعی و حکمرانی خوب بر رفاه کشورهای درحال توسعه: پدیده نفرین رفاه و رویکرد رگرسیون کوانتایل. فصلنامه نظریه­های کاربردی اقتصاد، (2)9، ۳۴-۱.
    18. شاه آبادی، ابوالفضل. مرادی، علی و تورانی، نیکتا (1396). اثر متقاطع فراوانی منابع طبیعی و حکمرانی خوب بر بهره­وری کل عوامل تولید در کشورهای منتخب صادرکننده نفت. فصلنامه پژوهشنامه بازرگانی، (۸۵)،۲۵-۱.
    19. صدیقی، سمیه (۱۳۹۲). بررسی تأثیر حکمرانی خوب بر توسعه پایدار در کشورهای در معرض مخاطره نفرین منابع، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم اداری و اقتصادی، گروه اقتصاد، گرایش توسعه و برنامه­ریزی، دانشگاه فردوسی مشهد.
    20. عبدالهی، فاطمه و قادری، سیمین (۱۴۰۲)، بررسی تأثیر منابع طبیعی و سرمایه انسانی بر ردپای اکولوژیکی ایران. حکمرانی و توسعه، (۱)۳، ۱۲۰-۹۹.
    21. علیزاده، سعیده و بیات، مریم (1395). بررسی اثر حکمرانی خوب بر محیط زیست درکشورهای با درآمد متوسط. فصلنامه علوم و تکنولوژی محیط زیست، (2)18، ۵۱۳-۵۰۱.
    22. غلامی، زهرا (۱۳۹۸). نقش حکمرانی مطلوب در حمایت از محیط زیست از منظر اسناد بین المللی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده حقوق، گروه حقوق، دانشگاه اشرفی اصفهانی.
    23. قربانی، مهدی. عوض پور، لیلا. یوسفی، محسن و حیدری کهنعلی، صادق (1397). ارزیابی خصوصیات ساختاری سرمایه اجتماعی شبکه ذینفعان محلی در راستای حکمرانی مشارکتی منابع طبیعی (منطقه مورد مطالعه: شهرستان سرایان، استان خراسان جنوبی). مرتع و آبخیزداری، مجله منابع طبیعی ایران، (1)71، ۲۵۲-۲۴۱.
    24. کریم­زاده، مجید و کریم­زاده، بهزاد (۱۳۹۸)، ارزیابی میزان توسعه­یافتگی شهرستان­های استان سیستان و بلوچستان به لحاظ برخورداری از خدمات رفاه اجتماعی. فصلنامه برنامه­ریزی منطقه­ای، سال ۹(۳۳)، ۹۴-۸۱.
    25. کمیجانی، اکبر و سلاطین، پروانه (۱۳۸۹). بررسی تأثیر کیفیت حکمرانی بر رشد اقتصادی در ایران و کشورهای منتخب همسایه (ترکیه و پاکستان). فصلنامه مدیریت، ۷(۲۰)، ۴۱-۲۷.
    26. کوهستانی، حسین. و قاسمی، نادره (۱۳۹۳). نقش حکمرانی خوب در مدیریت توسعه روستایی پایدار، اولین همایش ملی توسعه پایدار روستایی در افق ۱۴۰۴، اصفهان.
    27. گلی، صبا (۱۴۰۲). مدل­سازی مسئولیت­پذیری اجتماعی سازمان­ها با هدف اثربخشی حکمرانی منابع طبیعی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، علوم و مهندسی مرتع (مدیریت مرتع)، دانشکده منابع طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس.
    28. محمدی استادکلایه، امین. طهماسبی، ابوالفضل. کاشانی، مجتبی و کشاورز قرابایی، مهدی (۱۴۰۳)، ارزیابی مدیریت منابع طبیعی با استفاده از شاخص­های حکمرانی خوب، نشریه علمی تحقیقات مرتع و بیابان ایران، (1)31، ۱۰۶-۹۳.
    29. مرکز پژوهش­های مجلس شورای اسلامی. (1401). درآمدی بر حکمرانی خوب در بخش محیط زیست.
    30. معمارزاده، غلامرضا. جاسبی، جواد و نفری، ندا (۱۳۸۹). حکمرانی خوب: اکولوژیی متعادل. مجله پژوهش­های مدیریت، (۸۴)، ۴۵-۲۱.
    31. مؤذنی، سهیلا‌سادات (۱۳۹۴). نقش صندوق­های منابع در حکمرانی خوب در منتخبی از کشورهای دارای منابع طبیعی فراوان، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه علوم اداری و اقتصادی، گروه اقتصاد، گرایش اقتصاد انرژی، دانشگاه فردوسی مشهد.

    References

    1. Abreu, M. Soares, I and Silva, S (2022), Governance quality and environmental policy on emergent, resource-rich economies: The case of Brazil, ScienceDirect, 70-75. https://doi.org/10.1016/j.egyr.2022.01.041
    2. Arndt C. 2008. The politics of governance ratings. International Public Management Journal, 11(3), 275-297. https://doi.org/10.1080/10967490802301278
    3. Cardos, I. R. (2014). New Trends in Budgeting: A Literature Review. Practical Application of Science, 2(2), 483-490.
    4. Christoforidis, T. and Katrakilidis, C (2021). The dynamic role of institutional quality, renewable and non-renewable energy on the ecological footprint of OECD countries: do institutions and renewables function as leverage points for environmental sustainability? Environmental Science and Pollution Research. PMID: 34037934. DOI:10.1007/s11356-021-13877-8
    5. Faruk Aysan, A. Bakkar, Y. Shajara Ul-Durar, S and Nawaz Kayani, U (2023), Natural resources governance and conflicts: Retrospective analysis, Resources Policy, 1-11. https://doi.org/10.1016/j.resourpol.2023.103942
    6. Fischer F. 2012. Participatory Governance: Form Theory To Practice. The Oxford Hand-book of governance. DOI: 10.1093/oxford-hb/9780199560530.001.0001
    7. Grindle, S. M. (2007). Good enough governance revisited. Development Policy Review, 25(5): 553-574.
    8. Lukman, T. Yahaya, A. K. and N-yelkabo Tuu, G (2023), External stakeholders in the collaborative governance of natural resources in Ghana: Experiences from the Wa West District, Environmental Challenges, 1-13. https://doi.org/10.1016/j.envc.2023.100769
    9. Madhani, P. M. (2020). Value addition through good governance in corporate sector: Role of disclosure and transparency. SSRN Electronic Journal, 1(3). 1-3.
    10. Msann, G. and Karthiayani, V P. (2023), Resource curse and growth challenges in MENA oil exporter countries: A case for governance reforms in the post Arab Spring uprisings context, ORIGINAL ARTICLE, 992-1008. https://doi.org/10.1111/rsp3.12629
    11. Mustalahti, I. and Agrawal, A (2020), Research trends: Responsibilization in natural resource governance, Forest Policy and Economics, 1-7. https://doi.org/10.1016/j.forpol.2020.102308
    12. Rakodi C. (2001). Forget Planning, Put Politics First? Priorities for Urban Management in Developing Countries. International Journal of Applied Earth Observation and Geoinformation, 3(3): 209-223. DOI:10.1016/S0303-2434(01)85029-7
    13. Raza Khan, Q. Xinshu, M. Qamri, Gh M. and Nawaz, A (2023), From COVID to conflict: Understanding the deriving forces of environment and implications for natural resources, Resources Policy, 1-12. https://doi.org/10.1016/j.resourpol.2023.103700
    14. Shafieiani sani, M (2001). Citizen Collaburation, urban governance and urban management. Journal of Urban Management. (Number 8).
    15. Steptoe, A. Marteau, T. Fonagy, P. and Abel, K (2019). ACEs: evidence, gaps, evaluation and future priorities. Social Policy and Society, 18(3), 415-424. DOI:10.1017/S1474746419000149
حکمرانی و توسعه
دوره 4، شماره 3
مهر 1403
صفحه 5-33

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار