تحلیل شاخص پاسخگویی در حکمرانی خوب: بررسی تطبیقی ایران و کشورهای منتخب بر اساس معیارهای بانک جهانی.

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشکاه یزد

2 دانشگاه یزد.

چکیده

هدف تحقیق: این تحقیق به بررسی وضعیت پاسخگویی در ایران، شناسایی موانع اصلی آن و ارائه راهکارهایی برای بهبود این شاخص در نظام حکمرانی کشور می‌پردازد. همچنین، میزان مطابقت شاخص پاسخگویی در نظام جمهوری اسلامی ایران با معیارهای بین‌المللی، به‌ویژه سنجه‌های بانک جهانی، مورد بررسی قرار می‌گیرد.
روش تحقیق: در این پژوهش، ابتدا مفهوم پاسخگویی از دیدگاه بانک جهانی تبیین شده و جایگاه آن در قانون اساسی ایران بررسی گردیده است. سپس، مقایسه‌ای تطبیقی میان ایران و سه کشور منطقه (ترکیه، آذربایجان و امارات متحده عربی) در بازه زمانی ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۳ ارائه شده است تا روند تغییرات شاخص پاسخگویی در این کشورها مشخص شود.
نتایج: نتایج نشان می‌دهد که ایران در شاخص پاسخگویی همواره با چالش‌هایی مواجه بوده و نمرات منفی دریافت کرده است. عوامل متعددی از جمله تعدد نهادها، ناکارآمدی دستگاه‌های نظارتی، عدم شایسته‌سالاری و ضعف احزاب سیاسی به‌عنوان موانع اصلی پاسخگویی در کشور شناسایی شده‌اند
نتیجه‌گیری: برای بهبود وضعیت پاسخگویی در ایران، لازم است اصلاحاتی در نظام حکمرانی کشور انجام شود. پیشنهادهای ارائه‌شده شامل تقویت نهادهای نظارتی، ارتقای شفافیت، کاهش بوروکراسی، تقویت احزاب سیاسی و ترویج شایسته‌سالاری در انتصابات دولتی هستند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analysis of the Accountability Index in Good Governance: A Comparative Study of Iran and Selected Countries Based on World Bank Criteria.

نویسندگان [English]

  • Akbar Ghafoori 1
  • Seyed Hossein Emran 2
1 Yazd University.
2 Yazd University.
چکیده [English]

Objective: This research investigates the state of accountability in Iran, identifies its main obstacles, and proposes solutions to improve this indicator in the country's governance system. Additionally, it examines the extent to which the accountability indicator in the Islamic Republic of Iran aligns with international standards, particularly the World Bank's measures.
Methods: In this study, the concept of accountability from the World Bank's perspective is first defined, and its position in the Iranian constitution is examined. Then, a comparative analysis is presented between Iran and three regional countries (Turkey, Azerbaijan, and the United Arab Emirates) in the time frame of 2000 to 2023 to determine the trend of changes in the accountability indicator in these countries.
Results: The results show that Iran has consistently faced challenges in the accountability indicator and has received negative scores. Several factors, including the multiplicity of institutions, inefficiency of supervisory bodies, lack of meritocracy, and weakness of political parties, have been identified as the main obstacles to accountability in the country.
Conclusions: To improve the state of accountability in Iran, reforms are needed in the country's governance system. The proposed solutions include strengthening supervisory institutions, increasing transparency, reducing bureaucracy, strengthening political parties, and promoting meritocracy in government appointments.

  1. منابع:

    1- قرآن کریم، سوره‌های شورا: 38، اسراء: 26-27، نساء: 58، آل‌عمران: 103، یوسف: 55، حدید: 25.

    2- نهج البلاغه.

    3- بیگدلی، تهرانی، ایمان (۱۳۹۵) بررسی برنامه­های توسعه پنجم از نگاه اقتصاد اسلامی. نشریه )اقتصاد و بانکداری اسلامی(، 5(17)، 97-122.

    4- تری، جان. (۱۳۸۵). )تغییر دیدگاهه در اقتصاد و توسعه(. ترجمه جعفر خیرخواهان. اقتصادی سیاسی تحول همه جانبه. شماره ۱.

    5- جمور، حسین و مرتب، یحیی (1402). بررسی دستگاه­های متولی مبارزه با فساد در جمهوری اسلامی، (ماهنامه گزارش های کارشناسی مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی)، 31(5).

    6- چلبی، فایقه، ایزدی، رجب و هریسی نژاد، کمال الدین (1397). کارکرد احزاب سیاسی در تنظیم روابط قوای حاکم؛ مطالعه تطبیقی نظام‌های انگلستان، آمریکا و ایران. (پژوهش های راهبردی سیاست)، 7(27)، 35-65.

    7- خبرگزاری ایمنا (1399، تیر). (ماهنامه شهرگاه) شماره یازده. بازیابی ‌شده از https://media.imna.ir/d/2020/07/05/0/1645371.pdf

    8- دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی سیدعلی خامنه‌ای،(۱۴۰۳). پاسخگویی مسئولان، قابل درسترس در: https://farsi.khamenei.ir/keyword-content?id=

    9- روزنامه مهر(۱۳۹۸) (متن کامل گزارش تحقیق و تفحص مجلس از عملکرد سایپا و ایران خودرو) https://bit.ly/3nrJm8E

    10- زندیه حسن، سالارسروی، حسن. (۱۳۹۱) شفافیت اسنادی و حق دسترسی آزاد به اطلاعات (گنجینه اسناد)، 89(23)، 116-134.

    11- زهیری (۱۳۹۴). نسبت سنجی بوم شناسانه الگوی حکمرانی خوب. (علوم سیاسی-دانشگاه باقرالعلوم (ع))، 66(17)، 87-112.

    12- سامانه ملی انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات، (۱۴۰۳). https://iranfoia.ir/list-organizations/?orgId=

    13- سردارنیا، خلیل اله (1393) تحلیل جامعه شناختی نهادینه نشدن و ناکامی تحزب در ایران از انقلاب مشروطه تا به امروز (پژوهش های تاریخی)، 6(4)، 43-56.

    14- سلیمی، جلیل ، مکنون، رضا و بهرامی، محسن (1393) فراتحلیلی بر آسیب‌شناسی‌های برنامه‌های توسعه در ایران (فصلنامه علمی پژوهشی راهبرد اقتصادی)، 3(10).

    15- صادقی جقه، سعید (1397) شفافیت، نظارت و کارآمدی (فصلنامه مطالعات راهبردی)، 21(82)، 7-34.

    16- صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران (1401). (29 نهاد؛ تصمیم‌گیرنده برای صنعت خودرو) بازیابی‌شده از https://www.iribnews.ir/fa/news/3409293/29-نهاد-تصمیم‌گیرنده-برای-صنعت-خودرو

    17- فاضلی، اشرف‌السادات، عنایتی شبکلایی، علی و نجف‌زاده، مهدی (1388) بررسی نگرش مردم نسبت به احزاب سیاسی در ایران. (پژوهش‌های ارتباطی)، 16(57)، 135-155.

    18- فقیهی، ابوالحسن (۱۳۸۰) نظام های پاسخگویی در بخش دولتی: دیدگاهی تطبیقی (مطالعات مدیریت بهبود و تحول)، 8(29.30)، 53-70.

    19- قلی پور،رحمت الله (۱۳۸۳) تحلیل و امکان سنجی الگوی حکمرانی خوب در ایران با تاکید بر نقش دولت. (دانش  مدیریت) شماره ۶۷.

    20- گرامیان، سعیده سادات (1399) آسیب‌شناسی نظام پاسخگویی درایران از منظر رئالیسم‌ انتقادی با استناد به الگوی مطلوب در متون دینی. (سیاستگذاری عمومی)، 6(3)، 191-208.

    21- مالکی، محمدرضا، فقیهی، ابوالحسن و میرسپاسی، ناصر (1398) نارسایی‌های نظام جبران خدمت کارکنان در بخش دولتی ایران. (فصلنامه انجمن علوم مدیریت ایران)، 14(54)، 1-29.

    22- محمدی ری شهری، محمد (1379). (سیاست نامه امام علی (ع)) (مهدی مهریزی)، مترجم .قم:انتشارات دارالحدیث.

    23- مصطفوی سید محمد حسن(۱۳۹۶) مروری بر برنامه‌های توسعه کشور با تأکید بر برنامه ششم و مقایسه آن‌ها با معیار برخی شاخص‌های مرتبط با اقتصاد اسلامی . (نشریه اقتصاد و بانکداری اسلامی.)۶ (۱۸) :۸۳-۱۰۳.

    24- معین، محمد (۱۳۸۷)، (فرهنگ فارسی معین) (یک جلدی)، چاپ اول، تهران: انتشارات فرهنگ نما.

    25- موسوی، سیدفضل اله و موسوی، سیدمهدی (1390) تعدد دستگاه­های نظارتی؛ فرصت یا تهدید (فصلنامه پژوهش های سلامت اداری)، 3(1)، 5-36.

    26- میدری، احمد و جعفر، خیرخواهان. ۱۳۸۳(حکمرانی خوب. بنیان توسعه) تهران. مرکز پژوهش‌های مجلس شواری اسلامی. چاپ اول.

    27- یوسفی شیخ رباط، بابایی (۱۳۹۷) استخراج مؤلفه‌های حکمرانی خوب بر اساس نامۀ مالک‌اشتر و بررسی تطبیقی با اسناد بالادستی جمهوری اسلامی ایران. (فصلنامه پژوهشنامه نهج البلاغه)، 6(21)، 115-135.

    Reference:

    1. Democracy Web. (n.d.). Essential principles of accountability. Retrieved September 29, 2024, from https://www.democracyweb.org/study-guide/accountability/essential-principles?utm_source=chatgpt.com
    2. Freedom House. (2018). Freedom in the World 2018: Turkey. Washington, DC: Freedom House. Retrieved from https://freedomhouse.org/country/turkey/freedom-world/2018
    3. Kaufmann, D. & Kraay, A. (2024). The Worldwide Governance Indicators: Methodology and 2024 update. The World Bank. https://www.worldbank.org/content/dam/sites/govindicators/doc/wgimethodologypaper.pdf
    4. Keyman, E. F., & Öniş, Z. (2003). Turkey at the Polls: A New Path Emerges. Journal of Democracy, 14(2), 95–107. Retrieved from https://www.journalofdemocracy.org/articles/turkey-at-the-polls-new-path-emerges/