مفهوم‌پردازی مربیگری شناختی و بررسی تاثیر آن بر رفتار جامعه پسند کارکنان با رویکرد حکمرانی توسعه گرا در شرکت گاز خراسان رضوی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه مدیریت، دانشکده علوم اداری و اقتصادی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

2 دانشگاه فردوسی مشهد . دانشکده علوم اداری و اقتصادی

3 گروه مدیریت، دانشکده علوم اداری و اقتصادی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

4 گروه مدیریت، دانشکده علوم اداری و اقتصادی، دانشگاه فردوسی مشهد. مشهد. ایران

چکیده

هدف: شناسایی مؤلفه‌های مربیگری شناختی مدیران و بررسی تأثیر آن بر رفتار جامعه‌پسند کارکنان به‌منظور تبیین نقش مربیگری شناختی به‌عنوان سازوکاری از حکمرانی منابع انسانی و ارتقای ظرفیت‌های توسعه‌گرای سازمان‌های خدمات رسان عمومی.
روش پژوهش: فلسفه تحقیق پراگماتیسم و رویکرد آمیخته‌است. استراتژی بخش کیفی پدیدارشناسی است. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه ساختار یافته با 18 نفر از کارکنان شرکت که سابقه ارزیابی شایستگی شناختی بالای 60 درصد در مرکز سنجش استعداد داشته و مدیران آنها نیز دارای میانگین ارزیابی شایستگی شناختی بالای 60 درصد بودند با نمونه گیری هدفمند قضاوتی جمع آوری شد. تجزیه و تحلیل داده‌ها با روش پدیدارشناسی کلایزی و نرم‌افزار مکس کیودا انجام پذیرفت. سپس در بخش کمی جامعه آماری کارکنان بخش فنی و عملیاتی با حداقل مدرک کارشناسی و سه سال سابقه کار است. از جامعه 200 نفری، با استفاده از جدول مورگان، حجم نمونه 127 نفر تعیین و نمونه‌گیری به‌صورت تصادفی انجام شد. برای آزمون فرضیه‌ها از مدل‌سازی معادلات ساختاری به‌روش حداقل مربعات جزئی استفاده گردید. داده‌ها با نرم‌افزارهای SPSS و Smart PLS تحلیل شدند. روایی محتوا با بهره‌گیری از نظر خبرگان و متخصصان دانشگاهی بررسی و تأیید شد. همچنین روایی سازه، همگرا و واگرا از طریق تحلیل عاملی تأییدی مورد ارزیابی قرار گرفت. پایایی با استفاده از آلفای کرونباخ، پایایی ترکیبی (CR) پایایی همسانی درونی تأیید گردید.
یافته‌ها: یافته‌های کیفی، منجر به شناسایی 4 مولفه اصلی و 21 زیر مولفه در مربیگری شناختی، مشتمل بر مهارت شناختی، انگیزش و الهام‌بخشی، توانمندسازی فردی و تیمی و هوش عاطفی شد. یافته‌های کمی نشان داد میان مربیگری شناختی و رفتار جامعه‌پسند کارکنان در شرکت رابطه‌ای مثبت و معنادار وجود دارد.
نتیجه‌گیری: یافته‌ها حاکی از آن است که مربیگری شناختی، فراتر از یک مداخله مدیریتی، می‌تواند به‌عنوان بخشی از نظام حکمرانی شایسته در سازمان‌های دولتی و شبه‌دولتی، نقش کلیدی در توسعه سرمایه انسانی و تقویت رفتارهای مسئولانه و جامعه‌پسند ایفا کند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Conceptualizing Cognitive Coaching and Examining Its Effect on Employees’ Prosocial Behavior from a Developmental Governance Approach in Khorasan Razavi Gas Company

نویسندگان [English]

  • zohre zademohammad 1
  • fariborz rahimnia 2
  • ALI shirazi 3
  • mohammad mahdi farahi 4
1 . Department of Management, Faculty of Economics and Administrative Sciences, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
2 Department of Management, Faculty of Economics and Administrative Sciences, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
3 Department of Management, Faculty of Economics and Administrative Sciences, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
4 Department of Management, Faculty of Economics and Administrative Sciences, Ferdowsi University of Mashhad. Mashhad, Iran
چکیده [English]

Objective: Identifying the components of managers’ cognitive coaching and examining its impact on employees’ prosocial behavior: Explaining cognitive coaching as a human resource governance mechanism and a driver of development-oriented capacity in public service organizations.
Research Philosophy and Methodology: The philosophical foundation of the research is pragmatism, and the overall approach is mixed‑method. The qualitative phase of the study follows a phenomenological strategy. Data were collected through semi‑structured interviews with 18 company employees who had obtained a cognitive competency assessment score above 60 percent at the Talent Assessment Center, and whose managers also had an average cognitive competency score above 60 percent. Sampling was conducted using a purposeful judgmental sampling technique. Data were analyzed according to Colaizzi’s phenomenological method with the aid of MAXQDA software. In the quantitative phase, the statistical population consisted of technical and operational employees possessing at least a bachelor’s degree and a minimum of three years of work experience. Out of a total population of 200 employees, a sample size of 127 participants was determined using the Morgan table, and sampling was carried out randomly. To test the hypotheses, Structural Equation Modeling (SEM) was applied using the Partial Least Squares (PLS) method. The data were analyzed using SPSS and SmartPLS software packages.
Validity and Reliability: Content validity was assessed and confirmed by academic experts and specialists. Construct validity, including convergent and discriminant validity, was evaluated through Confirmatory Factor Analysis (CFA). The reliability of the measurement instruments was confirmed using Cronbach’s alpha, Composite Reliability (CR), and internal consistency reliability.
Findings: The qualitative findings led to the identification of four main components and twenty‑one sub‑components of cognitive coaching, encompassing cognitive skills, motivation and inspiration, individual and team empowerment, and emotional intelligence. The quantitative results revealed a positive and significant relationship between cognitive coaching and employees’ prosocial behavior in the company.
Conclusion: The findings suggest that cognitive coaching goes beyond a managerial intervention and can serve as a core element of a development-oriented governance framework in public and semi-public organizations, contributing significantly to human capital development and the promotion of responsible and prosocial employee behaviors.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Prosocial behavior
  • Khorasan Razavi Gas Company
  • Cognitive coaching
  • Developmental governance

مراجع

  1. منابع فارسی:

    1- ارشدی، مریم؛ رباطی، افشین و طهمورسی، نیلوفر (1398). بررسی اثربخشی فرایند مربیگری بر خودکارآمدی شغلی و رفتار شهروندی سازمانی. پژوهش‌های روان شناسی اجتماعی، 9(35 )، 89-106.

    2- الوانی، سید مهدی، واعظی، رضا، و هنرمند، روح اله. (1394). نقش رفتار سازمانی مثبت‌گرا در کاهش سکوت سازمانی. مطالعات مدیریت بهبود و تحول، 24(79)، 1-26.

    3- اسماعیلی، آذین؛ رحیمی، فرج اله و نداف، مهدی (1396). بررسی تأثیر مربیگری سازمانی بر رفتارهای غیرمولد فردی در محیط کار: نقش میانجی جو سازمانی مثبت. پژوهش‌های مدیریت در ایران، 21(3)، 167-191.

    4- احمدی، سیروس (1388). بررسی نوع دوستی در رابط روزمره اجتماعی و عوامل مؤثر بر آن. مجله جامعه شناسی ایران، 10(2)، 87-108.

    5- بهزاد منش، سیده مریم؛ جوادیان، سید رضا؛ زارعی محمودآبادی، حسن (1395). اثربخشی درمان شناختی رفتاری گروهی بر بهبود رفتارهای اجتماعی مطلوب دانش‌آموزان دختر مقطع متوسطه شهر یزد. فصلنامه علمی پژوهشی مددکاری اجتماعی، 5(3)، 31-40.

    6- بلال حبشی، نرجس (1403). نقش مهارت‌های مربیگری مدیریتی بر رفتارهای سازمانی، اولین همایش ملی راهبردهای مربیگری و حل مسئله، بابلسر.

    7- حسن‌زاده، زینب؛ افجه ای، سیدعلی اکبر؛ فقیهی، ابوالحسن و عالم تبریز، اکبر (1397). رفتارهای مطلوب مدیران و رهبران در پیاده­سازی مدیریت عملکرد کارکنان در سازمان‌های دولتی. مطالعات رفتار سازمانی، 7 (3) ، 113-147.

    8- دماری، بهزاد، امامی رضوی، سید حسن؛ حاجبی، احمد و الهی، الهام (1400). رفتارهای اجتماعی مطلوب؛ ضرورت ارتقای سلامت اجتماعی ایرانیان. فصلنامه دانشکده بهداشت و انستیتو تحقیقات بهداشتی ، 19(2)، 123-136.

    9- رافتی، محمد، موسی خانی، مرتضی، ذبیحی، محمدرضا و قربانی، محمود (1400). طراحی مدل مربیگری سازمانی در سازمان‌های دولتی با رویکرد بهره‌وری نرم سازمانی. مدیریت بهره‌وری (فراسوی مدیریت)، 15 (1)، 77-106.

    10- رستگار، عباسعلی؛ علیکرمی، سجاد و جباری، اقبال (1398). تأثیر مربیگری مدیریتی بر رفتارهای نوآورانه پرستاران: نقش میانجی توانمندسازی روان شناختی و وضوح نقش (مورد مطالعه: پرستاران یک بیمارستان نظامی). مجله طب نظامی، 21(2)، 168-177.

    11- رافتی، محمد؛ صمدی، معصومه (1398). بررسی تأثیر مربی گری سازمانی بر رفتار انحرافی با توجه به نقش تعدیل گری توانمندسازی کارکنان و فرهنگ سازمانی. کنفرانس بین المللی مدیریت، مهندسی صنایع، اقتصاد و حسابداری، بلغارستان.

    12- زارع زیدی، علی‌رضا، جعفری کلاریجانی، سید احمد، مهرآرا، اسدالله باقرزاده، محمد رضا (1404). شناسایی و اعتباریابی مولفه‌های مربیگری مدیران سازمان‌های دولتی با تأکید بر منابع انسانی پایدار. توسعه فردی و تحول سازمانی، 4 (1)، 1-24.‌

    13- عربشاهی کریزی، احمد و حسینی، مرضیه (1401). نقش مربیگری سازمانی در انگیزه خدمت عمومی با نقش میانجی رفتار سازمانی مثبت‌گرا (مورد مطالعه: کارکنان ستاد دانشگاه علوم پزشکی مشهد. مدیریت بر آموزش سازمان‌ها، 11 (2)، 13-39.

    14- فرجادی نژاد، زعیمه؛ گودرزوند چگینی، مهرداد؛ رضایی کلیدبری، حمیدرضا و رضایی دیزگاه، مراد (1399). بررسی مدل رفتار سازمانی مثبت گرای مبتنی بر رفتار اجتماعی مطلوب (مطالعه موردی: صنعت آب و فاضلاب کشور). فصلنامه علمی جامعه شناسی سیاسی ایران، 4(12)، 2076-2096.

    15- مؤمنی، اسکندر و واعظی، خلیل (1401). عوامل سازمانی اثرگذار بر رفتارهای مطلوب کارکنان نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران. فصلنامه مطالعات دفاعی استراتژیک، 20(87)، 5-30.

    16- منفرد، محمود و خوراکیان، علی‌رضا. (1393). تأثیر رفتار سازمانی مثبت (POB) بر نگرش کارکنان نسبت به تغییر سازمانی) مورد مطالعه: استانداری خراسان‌رضوی)، مطالعات رفتار سازمانی.3 (10)، 17-1.

    17- نیک اخلاق، سعید، هویدا، رضا و محمد داوودی، امیرحسین. (1401) شناسایی مؤلفه‌های رهبری مربیگرا (مورد مطالعه: صنعت برق ایران). مدیریت دولتی. 14(1)، 109-128.

    19- یعقوبی، ابوالقاسم؛ محمدی، سحر؛ ذوقی پایدار، محمد رضا و فرهادی، مهران (1400). تدوین مدل ساختاری تبیین رفتار جامعه پسند بر اساس انگیزه تعلق و حساسیت طردشدگی با میانجی‌گری اعتماد اجتماعی. فصلنامه علمی شناخت اجتماعی، 1(19)، 26-43.

    References:

    1. Bolino, M. C., & Grant, A. M. (2016). The bright side of being prosocial at work, and the dark side, too: A review and agenda for research on other-oriented motives, behavior, and impact in organizations. Academy of Management Annals, 10(1), 599-670.
    2. Boak, G., & Crabbe, S. (2019). Evaluating the impact of coaching skills training on individual and corporate behaviour. European journal of training and development, 43(1/2), 153-165.
    3. Bonan, J., Burlacu, S., & Galliera, A. (2021). Consistency of prosocial behavior and cognitive skills: Evidence from children in El Salvador. Centro Studi Luca d'Agliano Development Studies Working Paper, (478).
    4. Denollet, J. (2020). Social inhibition. In Encyclopedia of Behavioral Medicine (pp. 2089-2090). Cham: Springer International Publishing.
    5. Gonzalez Del Castillo, A. (2015). Cognitive coaching as form of professional development in a linguistically diverse school. University of Missouri-St. Louis. phd Dissertation.
    6. Kafashan, S., Sparks, A., Griskevicius, V., & Barclay, P. (2014). Prosocial behavior and social status. The psychology of social status, 139-158
    7. Lee, M. C., & Ding, A. Y. (2020). Comparing empowering, transformational, and transactional leadership on supervisory coaching and job performance: A multilevel perspective. PsyCh journal, 9(5), 668-681.
    8. McKeever, B. W., McKeever, R., Pressgrove, G., & Overton, H. (2019). Predicting public support: applying theory to prosocial behaviors. Journal of Communication Management, 23(4), 298-315.
    9. Malti, T., & Dys, S. P. (2018). From being nice to being kind: Development of prosocial behaviors. Current opinion in psychology, 20, 45-49.
    10. Monyei, F. E., Igwe, A. A., Onyeanu, E. O., Kelvin-Iloafu, L. E., & Ukpere, W. I. (2022). The impact of pro-social behaviours on workplace performance and sustainability of university administration. Sustainability, 14(14), 8853.
    11. Nabavi, R. T. (2012). Bandura’s social learning theory & social cognitive learning theory. Theory of Developmental Psychology, 1(1), 1-24.
    12. Penner, L. A., Dovidio, J. F., Piliavin, J. A., & Schroeder, D. A. (2005). Prosocial behavior: Multilevel perspectives. Annu. Rev. Psychol., 56, 365-392.
    13. Paço, A. (2019). Prosocial behavior and sustainable development. Encyclopedia of Sustainability in Higher Education, 1321-1325.
    14. Rogers, W. T., Hauserman, C. P., & Skytt, J. (2017). Influence of Cognitive CoachingSM on the development of self-efficacy and competency of principals. Canadian Journal of Education/Revue canadienne de l'éducation, 40(2), 1-23.
    15. Rao, L. L., Han, R., Ren, X. P., Bai, X. W., Zheng, R., Liu, H.... & Li, S. (2011). Disadvantage and prosocial behavior: The effects of the Wenchuan earthquake. Evolution and Human Behavior, 32(1), 63-69.
    16. Ravikumar, S., & James, C. S. (2024). Prosocial behavior, empathy, type A and type B personality among college students.
    17. Slinger, J. L. (2004). Cognitive coaching: Impact on students and influence on teachers. University of Denver.
    18. Spinrad, T. L., & Gal, D. E. (2018). Fostering prosocial behavior and empathy in young children. Current opinion in psychology, 20, 40-44.
    19. Spinrad, T. L., & VanSchyndel, S. (2015). Socio-cognitive correlates of prosocial behavior in young children. Dalam Encyclopedia of Early Childhood Development: Prosocial Behavior. A. Knafo-Noam (ed). Hal, 21-26.
    20. Singh, G. (2017). Importance of Prosocial Behavior. Universal Research Reports, 4(13), 33-36.
    21. Thielmann, I., Spadaro, G., & Balliet, D. (2020). Personality and prosocial behavior: A theoretical framework and meta-analysis. Psychological bulletin, 146(1), 30.
    22. Vale, E. (1999). Factors contributing to prosocial behavior among pre-school children from low-income families. oregon state university, master thesis.
    23. Walczak, B. (2022). Using Cognitive Coaching to Facilitate Instructional Reflection. Rowan university, Doctoral dissertation.
حکمرانی و توسعه
دوره 6، شماره 1
فروردین 1405
صفحه 5-26

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار